Yakin Isra’ila da Hamas: Jakadan Falasdinawa a Najeriya ya yi kira da a tsagaita wuta cikin gaggawa

Jakadan Falasdinawa a Najeriya, Abdullah Shawesh ya bukaci Najeriya da sauran kasashen duniya da su yi kira da a gaggauta tsagaita bude wuta a Gaza, duk da cewa ya nace cewa mafita daya tilo da za a amince da ita a yakin da ake yi shi ne a magance tushen rikicin Falasdinu da Isra’ila.

Shawesh yayin da yake lura da cewa harin da aka kai kan Isra’ila a ranar 7 ga Oktoba, 2023 wani hayaki ne saboda wutar da Burtaniya ta dade tana kunnawa da mika wa Yahudawan Turai kasar Falasdinu a shekarar 1917, ya lura cewa samun sulhu mai dorewa ya zama wajibi a kafa sulhun ƙasashen biyu da Majalisar Dinkin Duniya ke marawa baya.

Ya kuma bayyana cewa ya kamata bangarorin biyu su mayar da mutanen da aka yi garkuwa da su a hannunsu, yana mai cewa baya ga Falasdinawa da gwamnatin Isra’ila ta yi garkuwa da su kafin ci gaba da yin garkuwa da mutane sama da 1,600 da sojojin Isra’ila suka yi garkuwa da su a kasar Falasdinu, ya kara da cewa yayin da kungiyar Hamas ke yin garkuwa da su aka nemi a mayar da mutanen da aka yi garkuwa da su, ya kamata a ce Isra’ila ma ta yi.

Wakilin a yayin da yake jawabi ga manema labarai a Abuja a ranar Larabar da ta gabata, ya ce matakin da kasashen biyu suka dauka na neman kafa kasa mai cin gashin kanta ga Falasdinawa tare da ta Isra’ila, yayin da ya jaddada cewa abin da ke nuni da cewa a halin yanzu ba wai harin da Hamas ta kai Isra’ila a ranar 7 ga watan Oktoba ba ne, mamaye yankin Zirin Gaza, Yammacin Kogin Jordan da Gabashin Kudus.

Ya yi ikirarin cewa harin na ranar 7 ga watan Oktoba a kan kasar Isra’ila wani mataki ne na dabi’a ga zaluncin sojojin Isra’ila, wadanda ya yi zargin suna kama da azabtarwa da kuma tsare Falasdinawa ba tare da watahujja ba.

Wakilin da ya ba da hangen nesa mai cike da tarihi kan lamarin, ya zargi kasashen yammacin duniya, musamman kasar Birtaniya da ya ce ta mika wa yahudawan Turai filayensu a shekarar 1917.

Ya kuma zargi kasashen yammacin duniya da yin kakkausar suka ga kiran da aka yi na tsagaita bude wuta, yana mai cewa idan ba tare da goyon bayan kasashen yammacin Isra’ila ba da ba za su iya ci gaba da yakin ba.

Wakilin ya kuma zargi kafafen yada labarai da yin rufa-rufa, yana mai cewa ba a ba da rahoton mafi yawan cin zarafi da ake yi wa al’ummar Palasdinu ba, yana mai cewa abin da ake bukata a halin yanzu shi ne a daina nuna kiyayya ba aikin jin kai ba.

Ya ce: “Wannan yaki na yanzu ba zai ci gaba ba, in ba tare da goyon bayan da kasashen yammacin duniya suke ba Isra’ila ba bisa ka’ida ba. Dukkanmu mun shaida irin wannan gagarumin ziyara da shugabannin kasashen yammacin duniya suka kai, ba wai don ba da cikakken goyon bayan soji da siyasa ba ne kawai ga kisan kiyashin da ake yi a halin yanzu ba, a’a, mun kuma yi amfani da kalamai marasa daidaito wajen yin tsokaci kan yakin da ake yi da al’ummar Palastinu, wanda Isra’ila ta fassara da cewa koren haske don yin kisan kiyashi da yawa.

“Daya daga cikin makasudin wannan yaki shi ne mika al’ummar Palasdinu da karfi zuwa yankin Sinai, don aiwatar da tsohon mafarkin Isra’ila, wanda muke yaki da shi tun shekarar 1956.

“Da yawa har yanzu suna ƙoƙarin karkatar da tattaunawar daga tsagaita wutar ba tare da wani sharadi ba zuwa ga kayan agaji da manyan motoci nawa ne ke buƙatar shiga Gaza da sauran cikakkun bayanai na kayan aiki, wannan tarko ne don share hanyar mamaye Isra’ila don ci gaba da kisan kiyashin da laifukan yaki.

“Babu wanda ya isa ya shiga tarko, dukkan mu ya kamata mu magance tushen rikice-rikicen jin kai a Gaza, wanda shine yakin Isra’ila, abin da muke bukata cikin gaggawa shine tsagaita wuta.

“Dukkan titunan duniya sun cika makil da masu zanga-zangar da suke kira da a tsagaita wuta cikin gaggawa.”

Wakilin ya kuma kara da cewa, kamata ya yi a samar da daidaito wajen aiwatar da dokokin kasa da kasa, yana mai dagewa da cewa: “Dukkan ‘yan Adam an haife su ne ‘yantattu kuma daidai da mutunci da hakki.

Aiwatar da dokokin kasa da kasa bai kamata ya zama zaɓaɓɓu ba.”

Isra’ila dai na kai hare-hare a Gaza tun bayan harin da kungiyar Hamas ta kai a ranar 7 ga watan Oktoba wanda ya yi sanadiyar mutuwar mutane 1,400 tare da yin garkuwa da mutane 239.

Ma’aikatar lafiya ta Hamas a Gaza ta ce sama da mutane 8,700 ne aka kashe tun lokacin da Isra’ila ta fara kai harin ramuwar gayya.